Phân tích & bài mẫu IELTS Writing Band 8.0+, chủ đề Work & Career

Tác giả: GV. Trịnh Quỳnh Anh – 8.0 IELTS Writing

Key Takeaways

Bài viết dưới đây không chỉ hướng dẫn phân tích cách tiếp cận đề bài dạng Discussion, chủ đề Work & Career mà còn phân tích bài viết theo 4 tiêu chí chấm điểm nhằm phục vụ người đọc học từ bài mẫu hiệu quả hơn, bao gồm: phân tích tiêu chí Task Response (Đáp ứng yêu cầu đề), Coherence & Cohesion (Gắn kết và Mạch lạc) và hướng dẫn sử dụng cấu trúc ngữ pháp hữu ích và từ vựng theo chủ đề.

Đề bài

Some people believe that studying at university or college is the best route to a successful career, while others believe that it is better to get a job straight after graduating from high school. Discuss both views and give your opinion.

Phân tích đề

Đây là đề Discuss both views + Give your opinion

→ Yêu cầu bắt buộc:

1. Trình bày quan điểm cả hai phía
2. Cuối cùng đưa ra ý kiến cá nhân rõ ràng

1. Chủ đề chính của đề: Lựa chọn con đường sau khi tốt nghiệp cấp ba ảnh hưởng đến sự nghiệp tương lai

• Học tiếp đại học/cao đẳng
• Đi làm ngay

2. Hai quan điểm đối lập cần thảo luận

View 1: ủng hộ học đại học/cao đẳng

View 2: ủng hộ đi làm ngay sau tốt nghiệp cấp ba

3. Opinion: Người học phải chọn một trong hai hoặc đưa ra quan điểm dung hòa

Có 3 cách trình bày opinion hợp lệ:

• Đồng ý với A (đại học tốt hơn)
• Đồng ý với B (đi làm luôn tốt hơn)
• Dung hòa/Phụ thuộc hoàn cảnh: Tùy vào ngành nghề hoặc hoàn cảnh cá nhân mà mỗi con đường đều có lợi riêng

Lưu ý: Bài mẫu dưới đây chọn phương án đồng ý với B (đi làm sớm tốt hơn). Bạn hoàn toàn có thể chọn quan điểm khác, miễn sao giữ được tính nhất quán trong toàn bài.

Dàn bài

Tiếng Việt	Tiếng Anh
Đoạn 1: Lợi ích của việc học đại học/cao đẳng Luận điểm 1: Tăng khả năng cạnh tranh việc làm trong thị trường lao động bão hòa Ví dụ: Nhiều tập đoàn lớn yêu cầu tối thiểu bằng cử nhân Luận điểm 2: Cung cấp kiến thức chuyên môn và mạng lưới chuyên nghiệp Ví dụ: Sinh viên ngành IT được học kỹ năng chuyên sâu + networking với giảng viên và alumni Những mối quan hệ này có thể dẫn đến thực tập hoặc ưu tiên ứng tuyển	Body 1: Arguments for university Point 1: Improves employability in a competitive job market Ex: Many top firms require a bachelor’s degree Point 2: Provides specialist knowledge + professional networks Example: CS students gain skills + connections → internships/referrals at Google/Microsoft
Đoạn 2: Lợi ích của việc đi làm ngay sau THPT (quan điểm của tác giả) Luận điểm 1: Có thu nhập sớm, tự trang trải cuộc sống → Kết quả: Giảm áp lực tài chính Luận điểm 2: Tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng mềm sớm Ví dụ: Qua các công việc entry-level, học được teamwork, time management, problem-solving Kết quả: Có thể thăng tiến nhanh hơn	Body 2: Arguments for working after high school (author’s view) Point 1: Earn income earlier → cover living costs + avoid tuition fees → less financial burden Point 2: Gain practical experience and soft skills sooner (time management, teamwork, problem-solving) → greater promotion opportunities later

Bài mẫu band 8.0+

Phân tích Task Response (Mức độ đáp ứng yêu cầu đề) của bài mẫu

(British Council, 2023)

1. Trả lời đầy đủ yêu cầu của đề bài (Fully addresses all parts of the task)

Đề yêu cầu người viết:

1. Thảo luận cả hai quan điểm.
2. Nêu ý kiến cá nhân (which side you agree with).

Bài viết đã thực hiện đầy đủ:

1. Đoạn thứ hai bàn luận quan điểm ủng hộ học đại học.
2. Đoạn thứ ba trình bày quan điểm ủng hộ đi làm sớm và thể hiện rõ ràng lập trường của tác giả (“I believe that entering the workforce early brings more practical and long-term benefits”).
3. Kết luận tổng hợp hai ý và nhấn mạnh quan điểm riêng.

⇒ Đáp ứng hoàn toàn yêu cầu “discuss both views and give your opinion”.

2. Lập luận rõ ràng, phát triển hợp lý (Presents a clear position throughout the response)

• Quan điểm ủng hộ đi làm sớm được thể hiện ngay từ câu mở bài và nhắc lại ở phần kết luận.
• Không có sự thay đổi hoặc mâu thuẫn trong quan điểm.

⇒ Giúp giám khảo nhận rõ stance (lập trường) nhất quán xuyên suốt bài.

3. Các luận điểm được phát triển sâu và có ví dụ minh họa hợp lý (Extends and supports main ideas)

• Mỗi đoạn thân bài chỉ tập trung vào một hướng lập luận chính:
  • Đoạn 1: Lợi ích của đại học (bằng cấp, mạng lưới nghề nghiệp).
  • Đoạn 2: Lợi ích của đi làm sớm (tài chính, kỹ năng, cơ hội thăng tiến).
• Các ý đều được giải thích — minh họa — liên kết chặt chẽ.

Ví dụ: “Computer science students often gain strong technical skills and have access to professors or alumni already working in companies like Google…” minh họa cụ thể, giúp lý lẽ trở nên thuyết phục và thực tế.

Như vậy, tác giả không chỉ liệt kê lợi ích mà còn giải thích vì sao điều đó giúp người trẻ “more competitive” hoặc “well positioned for promotions”.

⇒ Đó là dấu hiệu của bài viết Band 8 trở lên, vì ý tưởng không chỉ có chiều rộng mà còn có chiều sâu.

4. Mức độ hoàn chỉnh và mạch lạc của phản hồi (Provides a well-rounded and balanced discussion)

• Hai mặt của vấn đề được bàn luận cân đối, không thiên lệch.
• Có sự so sánh nhẹ nhàng nhưng rõ ràng giữa hai con đường, giúp người đọc cảm nhận được tư duy phản biện của tác giả.

Phân tích Coherence & Cohesion (Độ gắn kết và mạch lạc) của bài mẫu

1. Hình thức và cấu trúc

• Bố cục rõ ràng, hợp lý: Bài viết gồm 4 đoạn: mở bài, hai đoạn thân bài (mỗi đoạn cho một ý kiến), kết luận. Sắp xếp này giúp người đọc dễ dàng theo dõi dòng chảy lập luận, đảm bảo yêu cầu về paragraphing “used sufficiently and appropriately” ở band 8.
• Topic sentence & concluding sentence: Mỗi đoạn thân bài đều mở đầu bằng câu chủ đề rõ ràng (“On the one hand, many people believe…”; “On the other hand, I believe…”) và phát triển các ý xuyên suốt đoạn, tạo sự gắn kết về mặt nội dung.

2. Nội dung và phương pháp liên kết

Sử dụng hiệu quả các từ và cụm từ nối (cohesive devices):

• Liên kết ý trong bài: Các từ nối giữa đoạn và trong đoạn như “On the one hand”, “On the other hand”, “In addition”, “For example”, “Moreover”, “As a result”, “In conclusion” được dùng một cách tự nhiên để kết nối các lập luận và dẫn dắt lý do, ví dụ. → Điều này giúp các đoạn chuyển tiếp mượt mà, tránh gây cảm giác rời rạc (“logical sequence and cohesion is well managed”).

Tham chiếu (reference):

• Tác giả sử dụng các đại từ thay thế (“this”, “these”, “those who…”, “them”, “it”,…) để tránh lặp từ và liên kết các ý với nhau.

Ví dụ: “those who begin working earlier are often well positioned for promotions sooner than those who delay employment…”, giúp lặp lại ý mà không gây nhàm chán hoặc trùng lặp từ ngữ.

• Các từ như “This” cuối câu thường dùng để chỉ lại ý đã được phát triển ở câu trước.

Lặp cấu trúc (parallel structure) và lặp ý/từ chiến lược:

• Đoạn mở bài, kết luận dùng lại cấu trúc song song (“studying at university…”, “working right after…”) để nhấn mạnh hai hướng lựa chọn, làm bài viết nhất quán và dễ nhớ.
• Một số cụm từ như “higher education”, “work experience”, “start working”,… được lặp lại ở các đoạn thích hợp nhằm duy trì chủ đề xuyên suốt.
• Lặp lại chủ đề qua danh từ, đại từ, cụm từ đồng nghĩa, cấu trúc câu song song (ví dụ: “having a degree”, “higher education”, “graduates’ profiles”…), tạo sự gắn kết xuyên suốt mà vẫn tự nhiên.

Chia đoạn hợp lý (paragraphing):

Mỗi đoạn chỉ tập trung một chủ đề nhỏ, ý trong đoạn phát triển hợp lý, từ tổng quan đến cụ thể (luận điểm – giải thích – ví dụ).

Thay từ (Substitution và Synonym paraphrasing):

• Sử dụng từ đồng nghĩa hoặc các diễn đạt khác cho chủ đề chính (ví dụ: “degree” thay cho “university qualification”, “financial independence” thay cho “earning early”, “higher education” và “college” cùng thay thế nhau…) giúp tránh lặp từ và tăng sự liên kết tự nhiên giữa các câu và đoạn.
• Thay hẳn từ hoặc cụm bằng đại từ (“those who…”, “this”, “it”, “them”…), vừa hạn chế trùng lặp vừa gắn kết ý.

Diễn tiến đề ngữ (Thematic Progression)

Đây là phương pháp sắp xếp các chủ đề (theme) và phần phát triển (rheme) giữa các câu để tạo ra sự mạch lạc và phát triển ý tưởng xuyên suốt đoạn văn.

• Constant Progression (CP): Mỗi đoạn thân bài tập trung nhất quán vào chủ đề chính xuyên suốt đoạn:
  • Đoạn 2: Chủ đề là “going to university”, các câu liên tục nhấn mạnh đến lợi ích của việc học đại học (bằng cấp, chuyên môn, networking). Mỗi câu lại khai thác một khía cạnh khác nhau nhưng đề ngữ vẫn nhất quán là “việc học đại học” hoặc đối tượng liên quan (“degree”, “graduates”, “higher education”).
  • Đoạn 3: Chủ đề xuyên suốt là “bắt đầu đi làm sớm”, các câu đều phát triển các mặt lợi của việc làm sớm (độc lập tài chính, kỹ năng thực tiễn, thăng tiến).
• Simple Linear Progression (SLP): Một số câu trong từng đoạn phát triển ý “rheme” của câu trước thành đề ngữ cho câu sau, ví dụ như lợi ích về tài chính dẫn đến các khả năng khác như thăng tiến, hoặc kết nối từ “skills” sang “promotion opportunities”.

Phân tích cấu trúc ngữ pháp hữu ích & cách sử dụng

Bài mẫu đạt Band 8 về ngữ pháp vì:

• Sử dụng đa dạng câu phức và câu ghép thành thạo, kiểm soát tốt mệnh đề phụ và trạng ngữ.
• Sử dụng dấu câu đúng cách để biểu đạt ý sắc nét, rõ ràng.
• Ít lỗi nhỏ, không ảnh hưởng đến ý nghĩa.

Dưới đây là phân tích chi tiết các cấu trúc chính và hướng dẫn cách sử dụng:

Câu gốc	Cấu trúc	Giải thích
Some argue that … while others think …	Cấu trúc nêu 2 quan điểm đối lập: “Một số người cho rằng … trong khi những người khác tin rằng …”	Dùng để mở bài dạng Discuss Both Views: trình bày 2 lập trường song song, rất tự nhiên và học thuật.
This essay will discuss both views before stating that I agree with the latter.	Câu báo trước nội dung bài: “Bài viết sẽ … trước khi nêu quan điểm …”	Meta-discourse giúp người đọc biết cấu trúc bài, tăng điểm Coherence & Cohesion.
A degree can make applicants more competitive…	Dùng “can/may” để diễn đạt khả năng, không khẳng định tuyệt đối	Là cách “làm mềm” lập luận, đúng style học thuật, tránh khẳng định cực đoan.
…because many reputable companies still treat it as…	Mệnh đề chỉ nguyên nhân: Mệnh đề chính + “because + mệnh đề phụ”	Giải thích rõ ràng cho luận điểm trước đó.
not only specialist knowledge but also professional networks	Cấu trúc “not only A but also B” = không chỉ A mà còn B	Nhấn mạnh lợi ích kép, giúp câu thuyết phục và giàu sức nặng.
which may lead to internship offers or referral-based jobs	Mệnh đề quan hệ “which + V” để bổ sung thông tin cho cả mệnh đề trước	Liên kết mượt thay vì tách thành câu mới, văn phong “mạch chảy”.
…start earning early, cover costs, and avoid the burden…	Liệt kê hành động song song (động từ để dạng nguyên mẫu cùng cấu trúc)	Tạo sự cân đối, rõ ràng, tránh lặp chủ ngữ, nâng register.
…all of which are highly valued by employers.	Mệnh đề quan hệ tách riêng: “…, all of which + V”	Gom các ý trước đó lại và nhận xét chung.
those who begin working earlier are often well positioned for promotions…	Cấu trúc “those who + động từ” = nhóm người làm việc X	Dùng thay cho “people…they…” để trang trọng và khái quát hơn.
Although higher education can open many doors, I would argue that…	Câu nhượng bộ: “Although + mệnh đề, mệnh đề chính”	Cho thấy tư duy hai chiều (counter-argument) và làm mạnh luận điểm chính ở vế sau; thể hiện critical thinking.

Từ vựng hữu ích

Từ/Cụm từ	Từ loại	Ý nghĩa	Ví dụ
the most reliable route	noun phrase	con đường đáng tin cậy nhất	University is often seen as the most reliable route to career success.
give a head start	verb phrase	tạo lợi thế ban đầu	A degree can give graduates a head start in the labour market.
crowded/saturated job market	noun phrase	thị trường lao động bão hòa	Graduates must compete harder in today’s crowded job market.
reputable companies	noun phrase	các công ty uy tín	Many reputable companies require a bachelor’s degree as a minimum.
entry requirement	noun phrase	yêu cầu đầu vào	A degree is still treated as a basic entry requirement by many firms.
specialist knowledge	noun phrase	kiến thức chuyên môn	Higher education provides specialist knowledge needed for technical fields.
professional networks	noun phrase	mạng lưới chuyên nghiệp	University helps students build professional networks early in their careers.
boost one’s profile	verb phrase	nâng cao hồ sơ/uy tín cá nhân	Networking opportunities can boost graduates’ profiles significantly.
referral-based jobs	noun phrase	công việc qua giới thiệu	Alumni connections often lead to referral-based jobs.
financial independence	noun phrase	độc lập tài chính	Starting work early helps young people achieve financial independence sooner.
cover living costs	verb phrase	trang trải chi phí sinh hoạt	Early workers can cover their living costs without parental support.
burden of tuition fees	noun phrase	gánh nặng học phí	Working straight after school helps avoid the burden of tuition fees.
practical skills	noun phrase	kỹ năng thực tiễn	On-the-job training develops practical skills faster than textbooks.
soft skills	noun phrase	kỹ năng mềm	Workplace experience builds essential soft skills like communication and teamwork.
be well positioned for	verb phrase	có vị thế tốt cho việc gì	Those who start early are well positioned for promotions later.
delay employment	verb phrase	trì hoãn việc làm	Students who pursue degrees delay employment by several years.
cultivate independence	verb phrase	nuôi dưỡng sự độc lập	Starting work early helps cultivate independence and maturity.
advancement opportunities	noun phrase	cơ hội thăng tiến	Early career starters often have more advancement opportunities by age 30.
in the long run	adverb phrase	về lâu dài	Practical experience may be more valuable in the long run.
open many doors	verb phrase (idiom)	mở ra nhiều cơ hội	While university can open many doors, it’s not the only path to success.

Kết luận

References